Atzerrimina

Gustave Flaubert nobelagilea txundituta gelditu zen Egipto zapaldu zuenean, Alexandriako portuko anabasak liluratuta: marinelak eta saltzaileak arabiarrez oihuka ari ziren, oilaskoei lepoa bihurritzen zietenak barrezka, astoak arrantzaka, dromedarioak eta ahuntzak paseoan, tunika luzez eta harribitxiz jantzitako merkatariak tratuan; eta airean kresala, espezia exotikoen usain bortitzak, animalien gorotzen eta gizakien pixen kiratsa nahasten ziren. Jaioterriarekin kontraste ezin biziagoa topatu zuen: Frantziako gizarte burgesaren esnobismoa, harropuzkeria eta itxurakeriak gorroto zituen Flaubertek, bere ustez bizitzak kaosa eta legerik gabeko oparotasuna behar zuelako. Horregatik maitemindu zen Egiptorekin hamar pauso eman baino lehen. Eta horregatik proposatu zuen aberria aukeratzeko irizpide berri bat: jaio garen herriaren ordez, gehien erakartzen gaituen lurraldeak izan beharko luke gure benetako aberria, gure ideiak eta baloreak sustraitzeko lur emankorra dena, emankortasun hori ongarritzen duena kaka baldin bada ere eskandalizatu gabe.
Lurralde exotiko batek indarrez astindu gaitzake: deskubritu berri dugun munduak bat-batean erakartzen gaituenean, gure nortasunak zein balio eta ideiekin bat egiten duen ikus dezakegu. Eta, Flauberti gertatu bezala, atsegin ditugun balio horiek gure jatorrizko gizartean falta direnak baldin badira, aberriaren kontzeptu solidoa urtu eta atlasen orrialdeetan hedatzen den oliozko mantxa zehaztugabea bihurtuko zaigu. Zein da nire lekua... Etxean, eguneroko erosotasun eta ohikeriatan, besteek gugandik espero dutena betetzen ahalegintzen gara gehienetan, galdera eta kezkarik gabe. Baina paisaia eta jende ezezagunek halako zirrara eragiten digutenean, gure baitan ezagutzen ez genuen zokoren bat argitu egiten zaigu. Galderen jarioa hasten da. Eta aurrerantzean zaila izango zaigu betiko lekuan eta betiko jarreran eroso sentitzea.
Zalantzak ez dira erosoak, baina bidaiatzen duenak bere buruari min pixka bat eman behar dio, eguneroko segurtasunei harramazka batzuk gutxienez, munduan eta bizitzan daukagun lekuari buruz galderak egiteak azal zaharrak kentzen laguntzen baitigu. Nongoak garen edo zein lurralderekin identifikatzen garen azaltzeko erabiltzen ditugun hitzak atlasean zehar hedatzen badira, besteekiko loturak sendotu eta gure bizitza aberastuko dugu. Ordainetan, gaitz arin bat eramango dugu beti odolean, azkura bat, nostalgia gozo bat, etxean gaudenean erabat etxean sentitzen utziko ez diguna. Flauberti horixe gertatu zitzaion oso gaztetatik, eta hauxe idatzi zuen eskolako txango batean Kortsika ezagutu ondoren Normandia ilunera itzuli zenean: “Uste dut txikitan haizeek ekarri nindutela lokaztegi honetara; seguruenik beste nonbait jaio nintzen”. Atzerriaren nostalgia, atzerrimina.