(Ipar Amerika,
Australia, Hego Amerika.)
“Pangea, kontinenteetako sakonuneetara bidaia”
2000.eko irailetik 2001eko ekaina arte
burutu genuen, kontinente bakoitzeko
punturik baxuena ezagutzeko asmoz.
Espedizio gehienen helburua gailurrak diren
garai honetan, munduko depresio sakonenetara
jo genuen, esplorazio eta ezagutza bidaia
oraindik posible dela sinistuta. Sakontasun
geografikoaz gain, urrutiko lurralde hauek
ahalik eta modu sakonenean ezagutzeko
ahalegina egin genuen. Horretarako,
ikuspuntu anitzak erabili genituen
-historia, geografia, biologia, geologia,
ohiturak, bizimoduak, lanbideak...- eta
bertakoen ahotik jaso genituen istorio
interesgarrienak.
Ipar
Amerika Ipar Amerikako punturik baxuena
Heriotzaren Ibarreko gatzaga baten erdian
dago (Kalifornia, -86 metro).
Heriotzaren
Ibarra bi mendikate handien tarteko depresio
sakon eta idorra da, 200 kilometroko luzera
eta 30eko zabalera duena. Basamortuaren mila
aurpegiak erakusten ditu –hondarrezko dunak,
gatzagak, eremu bolkanikoak...- eta bertan
41º neurtu genituen itzaletan (53º eguzkitan
eta 70º dunetako hondarretan). Munduko leku
lehor eta beroenetakoa den honetan
shoshone indiarrak bizi ziren, eta
1848ko urre sukarrarekin meatzariak, urre
bilatzaileak eta kolonoak iritsi ziren.
Kontinente honetako bidaia San
Frantziskon hasi eta bukatu genuen,
alokatutako furgoneta batekin 6.000
kilometro bete ondoren. Mendebaldeko parke
nazional ikusgarriak –Yosemite, Bryce
Canyon, Kolorado ibaiaren Arroila Handia...-
eta bestelako paisaia harrigarriak
–Bonnevilleko gatzaga, Nevada-Arizonako
basamortua, Whitney mendia...- ezagutu
genituen. Euskal emigrazioaren arrasto
ugariari ere heldu genion San Frantziskoko
Euskal Etxean, Renoko “Basque Studies
Centerren”, Boiseko ikastolan eta euskal
museoan.
Australia
Australia erdialdeko basamortu ikaragarrian, Eyre laku
lehorra (-15 metro)
Nafarroaren tamainako
gatz lautada bat da. Lakuak Iberiar
penintsula gehi Frantziaren tamainako
lurralde baten ur guztiak jasotzen ditu,
baina Australiako barnealdea hain lehorra
denez, urteak eta urteak igarotzen ditu
batere urik gabe. Gu joan ginenean, ordea,
lakuaren %30ak bazuen urik, urte euritsuaren
ondorioz. Bertako tenperaturak 42º itzaletan
eta 55º eguzkitan izan ziren.
Urte euritsuari esker, bizitza
ugari piztu zen Eyre lakuaren inguruan:
Baranoak, kanguruak, emuak, untxiak,
kakatuak, beleak, erreketako urek ekarritako
arraiak, spinifex belar zorrotza...
Australiako aborigenak
basamortura egokitu ziren duela milaka urte,
baina Australiako barnealdea beti izan da
oso lurralde hutsa. Eyre lakutik gertuen
dagoen herriak, William Creekek (80
kilometrora), bi biztanle baino ez ditu, eta
bertako pub famatua bidaiari guztien atseden
leku nahitaezkoa da. Hurrengo herriak 200 km
urrutirago daude.
Kontinente erdiari buelta eman
genion, Sydneytik Sydneyra. Furgoneta bat
erosi, 12.000 km bete eta berriz saldu
genuen. Kostaldeko lurralde hezeetan ibili
ginen aurrena, Kosciuszko mendiko elurretan
oinak busti (2.228 metro, Australiako
garaiena) eta Kangaroo Islanden Australiako
animalia bitxienak ikusi genituen:
kanguroak, koalak, uombatak, emuak...
Basamortua hegotik iparrera zeharkatu genuen
3.000 kilometroz, bai karreteraz bai pistaz,
eta Queenslandeko tropikoan koralen inguruan
urpean sartu ginen. Euskal emigrazioaren
haria ere segi genuen –Javier Iriondo,
Mendioleatarrak, Jaiotarrak-, aborigenen
arazoetara hurbildu ginen –Joy Schmerlekin
hizketan- eta bertako bizimodu bitxi askoren
berri eman ziguten: artzainak, basamortu
erdiko meatzariak, sendagile hegalariak,
irrati bidezko eskola...
Hego
Amerika Mapa eta atlas ospetsuenek diotenez, Hego Amerikako punturik
baxuena Valdes penintsulan dago (Salinas
Grandes, -40 metro).
Depresio hura bisitatu
genuen, baina susmo eta arrasto batzuk
jarraituz, Patagoniako hegoaldean depresio
askoz sakonago bat topatu genuen: Laguna del
Carbon ezezaguna (-105 metro).
Hego Amerikako –eta Amerika
osoko- depresiorik sakonena Margarita Egiluz
euskaldun-argentinarraren lurretan dago eta
haren laguntzarekin hurbildu ginen Laguna
del Carbonera. Patagonia osoan bezala,
guanakoak eta ñanduak ikusi genituen.
Hirugarren bidai hau Argentinako iparraldean
hasi genuen. Iguazuko ur-jauzietan,
Nairobitarra autobusa hartu eta hego
muturreraino eraman genuen, Ushuaiaraino.
Oihan subtropikalean guaraniekin izan ginen
eta misio jesuitikoen arrastoa segi genuen.
Buenos Aires hiritzarrean egun batzuk igaro
ostean, autobusaren leihotik Pampa hezeko
artaldeak, behiak eta gautxoak ikusi
genituen Patagoniara sartu aurretik. Valdes
penintsulan baleak, pinguinoak, itsas
elefanteak... eta ustez Hego Amerikako
depresiorik sakonena zen Salinas Grandes
bisitatu genituen. Patagoniako hegoaldera
jarraitu genuen, Amerika osoko depresio
sakonena Laguna del Carbon dela ziurtatzeko
asmoz. Mapa gehienetan agertzen ez den
sakonune hau utzi eta Tierra del Fuegora
pasa ginen. Andeen magaletik iparralderantz
itzuli ginen –Paineko Dorreak, Fitz Roy,
Perito Moreno glaziarra...- eta Susana
Elosegik Aconcaguaren gailurra 6.960 metro)
zapaldu zuen.
|
|
